Bir pilates topunun ambalajında CE işareti aramak, çoğu zaman sonuçsuz kalır ve bu bir eksiklik değildir. Aynı mağazadaki bisiklet kaskında ise CE işareti olmak zorundadır. Bu fark, spor ekipmanında güvenlik etiketlerini okurken en sık karıştırılan konudur. Bu yazı, hangi ürünün hangi kurala girdiğini AB ve Türkiye mevzuatının resmî metinlerine dayanarak anlatıyor ve kataloğumuzdaki 413 bildirimden örnekler veriyor.
CE işareti ne söyler?
Avrupa Komisyonu’nun Your Europe sayfası CE işaretini şöyle tanımlar: üretici bu işaretle, ürünün AB ürün kurallarında belirlenen gereklilikleri karşıladığını belirtir. İki ayrıntı önemlidir:
- CE işareti yalnızca uyumlaştırılmış AB kurallarının kapsadığı ürünler için gerekir. Sayfa açıkça, ürün için böyle bir AB gerekliliği yoksa CE işaretinin kullanılmaması gerektiğini yazar. Bu kuralların dışında kalan ürünler genel ürün güvenliği kurallarına tabidir.
- İşareti üretici koyar. Sayfaya göre CE işareti için izin ya da sertifika veren merkezî bir AB kuruluşu yoktur. Kural kendi kendine değerlendirmeye izin veriyorsa üretici ürünü kendisi değerlendirir; üçüncü taraf testi gerekiyorsa bir onaylanmış kuruluş devreye girer ve bu kuruluşun dört haneli kimlik numarası CE işaretinin yanında yer alır.
Türkiye’de de kural aynı mantıktadır. 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’nun 13. maddesi, uygunluk işaretlerinin yalnızca teknik düzenlemelerin bu işaretin konulmasını öngördüğü ürünlerde kullanılabileceğini söyler.
Spor ekipmanında hangi kural?
Your Europe sayfasının saydığı CE kapsamındaki ürünler arasında oyuncaklar, elektrikli ve elektronik ekipman, bazı makineler ve kişisel koruyucu donanım var. Spor ekipmanına uyarlandığında tablo aşağı yukarı şöyle:
| Ürün | Bildirimlerde en sık geçen kural | CE işareti |
|---|---|---|
| Bisiklet kaskı, kolluk, can yeleği, tırmanış kemeri | Kişisel Koruyucu Donanım Tüzüğü | Gerekir |
| Elektrikli bisiklet, hoverboard, şarj aleti | Makine Direktifi, Alçak Gerilim Direktifi | Gerekir |
| Çocuklar için atlama ipi, oyuncak top, trambolin | Oyuncak Güvenliği Direktifi | Gerekir |
| Pilates topu, yoga matı, dambıl, oturmalı yüzme simidi | Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü ve REACH | Çoğunlukla yok |
Kataloğumuzdaki dağılım da bu tabloyu doğruluyor. Kask ve koruyucu ekipman grubunda bildirimlerin 54’ünde KKD Tüzüğü, bisiklet grubunda 29’unda Makine Direktifi adı geçiyor. Pilates ve yoga ekipmanı grubunda ise 20 bildirimin 17’sinde dayanak REACH: bu ürünler çoğunlukla bir CE direktifine göre değil, kimyasal kurallara göre bildiriliyor. Oturmalı yüzme simitlerinde dayanak çoğunlukla Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü.
Burada dikkat edilecek nokta şu: REACH’e uyum CE işaretiyle gösterilmez. Bir pilates topunun ftalat sınırını aşmaması zorunludur, ama ambalajdaki CE işareti bu konuda bir şey söylemez. Pilates ve yoga toplarındaki ölçümleri pilates topunda ftalat yazısında anlattık.
Kişisel koruyucu donanımda CE’nin anlamı
Kask, kolluk, can yeleği ve tırmanış ekipmanı gibi ürünlerde CE işareti en çok anlam taşıyan işarettir. 2016/425 sayılı KKD Tüzüğü:
- CE işaretinin ürünün üzerine görünür, okunur ve silinmez biçimde ve piyasaya sürülmeden önce konmasını ister (madde 17).
- Üreticinin bir AB uygunluk beyanı düzenlemesini ve bu beyanla ürünün uygunluğunun sorumluluğunu üstlenmesini ister (madde 15).
- Ürünleri risk kategorilerine ayırır (Ek I). Suda boğulma ile yüksekten düşme, en ağır sonuçlu riskleri toplayan III. kategoride sayılır. Bu kategorideki ürünler için yalnızca üreticinin kendi değerlendirmesi yetmez; bir onaylanmış kuruluşun AB tip incelemesi ve ardından üretim denetimi gerekir (madde 19).
Bu nedenle can yeleği ya da tırmanış kemeri gibi III. kategorideki bir üründe, CE işaretinin yanında dört haneli bir onaylanmış kuruluş numarası beklenir. Eylül 2026’da Kuzey İrlanda için Birleşik Krallık’ın gümrükte durdurduğu bir can yeleği tam olarak bu nedenle bildirildi: bildirime göre ürün, III. kategori KKD için gereken uygunluk testlerinden geçmemişti.
Belgesiz ürünler
Kataloğumuzda belge eksikliğinin kendi başına bildirim gerekçesi olduğu kayıtlar da var. 2026’da gümrükte durdurulan birkaç elektrikli bisikletin bildiriminde, ürünün hangi prosedürle değerlendirildiğini, nasıl üretildiğini ve nasıl denetlendiğini gösteren hiçbir belgenin sunulamadığı anlatılıyor. 30 bildirimde ise etiket, işaret, talimat ya da uyarı eksikliği gerekçeler arasında geçiyor. Etiketsiz ve kılavuzsuz bir ürün, bildirimlerin diliyle, uygunluğu gösterilemeyen bir üründür. Elektrikli ürünlerdeki bu bildirimleri elektrikli bisiklet ve hoverboard yazısında ayrıntılı ele aldık.
Türkiye’de kılavuz ve etiket
7223 sayılı Kanun, Türkiye’de piyasaya ürün sunan işletmelere ayrı ayrı yükümlülük getirir ve bunların birkaçı doğrudan tüketicinin elindeki etiket ve kılavuzla ilgilidir:
- İmalatçı (madde 7): mevzuatın gerektirdiği hallerde teknik dosyayı hazırlar, uygunluk değerlendirmesini yapar veya yaptırır, uygunluk beyanını düzenler ve uygunluk işaretini ürüne koyar. Ürünün model, parti ya da seri numarası gibi ayırt edici bilgileri taşımasını; adının, ticari unvanının veya markasının ve açık adresinin ürünün üzerinde, olmuyorsa ambalajında ya da eşlik eden belgede yer almasını sağlar. Ayrıca ürünle birlikte verilen talimatların ve güvenlik bilgilerinin Türkçe yazılmasından sorumludur.
- İthalatçı (madde 9): ürünü piyasaya sunmadan önce uygunluk işaretini taşıdığını ve gerekli belgelerin eşlik ettiğini teyit eder; kendi adını ve adresini de ürüne ya da ambalajına yazar; talimatların ve güvenlik kurallarının Türkçe olmasını sağlar.
- Dağıtıcı (madde 10): ürünü satışa sunmadan önce uygunluk işaretini, belgeleri ve talimatların Türkçe olarak eşlik ettiğini doğrular.
Kanun ayrıca, ürünü kendi adı ya da markasıyla piyasaya sunan ithalatçı ve dağıtıcıyı imalatçı sayar (madde 11). Çevrim içi satışta bu hüküm ayrıca anlam kazanır, çünkü ilan sahibi çoğu zaman ürünün tek görünür muhatabıdır.
Etiketi okurken pratik sorular
- Ürün KKD, oyuncak ya da elektrikli ürün mü? Öyleyse CE işareti ve uygunluk beyanı beklenir. Kask için EN 1078 sayfası, yüzme yardımcıları için EN 13138 sayfası ilgili bildirimleri listeler.
- CE işaretinin yanında dört haneli bir numara var mı? III. kategori KKD’de bu numara bir onaylanmış kuruluşu gösterir.
- Üreticinin ya da ithalatçının adı ve açık adresi ürünün, ambalajın ya da belgenin üzerinde yazıyor mu?
- Kullanım talimatı ve güvenlik uyarıları Türkçe mi?
- Pilates topu ya da yoga matı gibi CE kapsamı dışındaki ürünlerde, malzeme ve kimyasal uygunluğu satıcıya ayrıca sorun; CE işareti bu sorunun cevabı değildir.
Bu sorular bir ürünün güvenli olduğunu kanıtlamaz, ama bildirimlerde en sık görülen eksiklerin önemli bir kısmını satın almadan önce fark etmeyi sağlar.