Bir kaskın dışarıdan sağlam görünmesi, darbe anında başı koruyacağını göstermez. 2021’den bu yana Safety Gate’te bisiklet, kaykay ve genel spor kaskı olarak tanımlanan 39 kask için bildirim yayımlandı; bunların 16’sı 2026 yılına ait. Bildirimlerin 24’ünde gerekçe kaskın darbeyi yeterince sönümleyememesi ya da darbede kırılması, 13’ünde çene kayışı, toka veya tutma sistemi. Yedi bildirimde kaskın kafadan çıkabileceği yazılı.
Bu yazı, bu bildirimlerden yola çıkarak bir kaskı alırken etikette ve kılavuzda nelere bakılabileceğini anlatıyor. Bütün kayıtlar kask ve koruyucu ekipman sayfasında listelenir.
Kask bir kişisel koruyucu donanımdır
AB’de spor kaskları, 2016/425 sayılı Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Tüzüğü kapsamındadır. Kask bildirimlerinin neredeyse tamamında dayanak olarak bu Tüzük yazılı. Tüzük üreticiye birkaç somut yükümlülük getirir:
- CE işareti kaskın üzerine görünür, okunur ve silinmez biçimde, kask piyasaya sürülmeden önce konmalıdır (madde 17). Ürünün yapısı buna izin vermiyorsa ambalaja ve belgelere konur.
- AB uygunluk beyanı düzenlenmeli, temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerinin karşılandığını belirtmelidir (madde 15).
- Kılavuz ve bilgiler, tüketicinin kolayca anlayacağı dilde verilmelidir; hangi dil olduğuna ürünün satıldığı ülke karar verir (madde 8).
Tüzüğün Ek II’sindeki 1.4. bölüm, kılavuzda bulunması gerekenleri sayar. Bir kask için anlamlı olanlar şunlardır: üreticinin adı ve adresi, kaskın hangi riske karşı koruduğu, kullanım sınırları, işaretlerin anlamı, varsa kullanım ömrü ya da eskime tarihi, saklama ve temizlik talimatı, kullanılan uyumlaştırılmış standartların numarası ve AB uygunluk beyanına ulaşılabilecek internet adresi. Son dört bilgi, uygunluk beyanı kaskla birlikte veriliyorsa kılavuzda ayrıca yazmayabilir.
Bu liste, mağazada ya da ilan sayfasında sorulabilecek soruların da listesidir. Kılavuzu olmayan, yalnızca bir ambalaj etiketiyle gelen bir kask bu bilgilerin çoğunu veremez. Kataloğumuzdaki kask bildirimlerinin bir kısmında ürünü tanımlayan bilgi de sınırlı; 39 bildirimin yedisinde marka adı bile yazılı değil.
Hangi standart, hangi kask için?
Bildirimlerde en sık atıf yapılan standart EN 1078’dir; 39 kaskın 27’sinde adı geçiyor. EN 1078, bisiklet, kaykay ve paten kullanıcıları için kaskları kapsar. Bunun yanında:
- EN 1080 küçük çocuklar için darbe koruma kasklarını kapsar.
- EN 1384 binicilik kasklarını kapsar. Kataloğumuzda sekiz binicilik kaskı bildirimi var; beşinde bu standart yazılı.
- EN 1385 kano ve beyaz su sporları kasklarını kapsar; 2023’te Avusturya’nın bildirdiği bir kaskta bu standart geçiyor.
Bir bisiklet kaskının etiketinde EN 1078 yerine yalnızca CE işareti görüyorsanız, satıcıya kaskın hangi standarda göre test edildiğini sorabilirsiniz. CE işareti tek başına, kaskın bisiklet için mi, binicilik için mi, kano için mi tasarlandığını söylemez. Bu standartların kataloğumuzdaki karşılıkları EN 1078 ve EN 1384 sayfalarında.
Bildirimlerdeki kusurlar
Darbe sönümleme. En sık gerekçe. Bildirim metinleri genellikle kısadır: kaskın darbe emme kapasitesi yetersizdir, darbe anında kullanıcı başından yaralanabilir. 2022’de Letonya, Litvanya ve İzlanda’nın bildirdiği beş kaskta kaskın darbede “kolayca kırılabildiği” yazılı.
Kayış ve toka. Çene kayışı tokasının kolayca açılması 2026’da iki ayrı bildirimde geçiyor. 2024’te Polonya’nın bildirdiği bir kaskta sorun daha küçük bir parçadaydı: kaskın arkasında çene kayışını tutan plastik parça kırılabiliyor. 2023’te Fransa’nın bildirdiği bir kaskta ise kayışların “görece küçük bir kuvvetle” kasktan ayrılabildiği yazılı.
Tasarım. Haziran 2026’da Almanya’nın bildirdiği katlanır bir bisiklet kaskında, katlanma mekanizmasının tasarımı yüzünden havalandırma açıklıklarının fazla geniş olduğu ve kaskın darbede başı yeterince korumayabileceği belirtilmiş. 2023’te Avusturya’nın bildirdiği bir kaskın iç yüzeyinde açıkta vida başları bulunmuş.
Binicilik kasklarında gerekçeler farklılaşıyor. 2024’te Finlandiya’nın bildirdiği bir kaskta siper fazla sert bulunmuş; bildirim, ani bir baş eğilmesiyle boyunda ciddi hasar oluşabileceğini yazıyor. Aynı yıl dört binicilik kaskında darbe sönümleme yetersiz bulunmuş; bunlardan birinde kayışın kopabileceği de yazılı.
Kaskla birlikte alınan koruyucular
Paten, kaykay ve scooter için kaskla birlikte satılan diz, dirsek ve bilek koruyucu setleri de aynı tüzüğün kapsamında ve kataloğumuzda aynı grupta yer alıyor. Bu ürünler için kullanılan standart EN 14120’dir. Bildirimlerin hepsi Fransa’dan ve gerekçeler iki türde toplanıyor:
- Bilek koruyucunun açısı. 2024 ve 2025’te üç ayrı set için, bilek koruyucudaki yapay bileğin hareket aralığının fazla geniş olduğu yazılı. Bu durumda koruyucu, düşme anında bileği geriye bükülmekten korumuyor. Bir bildirimde ayrıca bilek koruyucunun bağlama sisteminin sürekli ayarlanamadığı belirtilmiş.
- Diz koruyucunun darbe emiciliği. 2025’te iki ayrı diz koruyucuda darbe emme kapasitesi yetersiz bulunmuş.
Koruyucu setlerinde de etiket aynı soruları yanıtlamalıdır: hangi standart, hangi beden, hangi kullanım. “Paten seti” ya da “koruyucu set” adıyla satılan bir üründe EN 14120 ibaresi yoksa, bunu satıcıya sormak yerinde olur.
Bu grupta gözlükler de var. 2025’te Fransa’nın bildirdiği bir yüzücü gözlüğünün sıkıştırmaya karşı dayanımı yetersiz ve morötesi ışığın %89,49’unu geçiriyor; 2024’te İspanya’nın bildirdiği kayak gözlüğü ise iddia ettiği korumayı sağlamıyor ve EN ISO 18527’ye uymuyor. Spor gözlükleri de birer kişisel koruyucu donanımdır.
Çevrim içi satılan kasklar
39 kask bildiriminin 14’ünde önlem, ürünün çevrim içi pazar yerindeki ilanının kaldırılması. 2026’daki 16 bildirimin sekizi Almanya’dan ve bunların çoğunda önlem yine ilan kaldırma. Yedi bildirimde marka adı yok; menşe 26 bildirimde Çin. Markasız, yalnızca bir ilan başlığıyla satılan bir kaskta üreticinin adı ve adresi, kılavuz ve uygunluk beyanı gibi bilgilere ulaşmak çoğu zaman mümkün olmuyor.
Kask alırken kontrol listesi
- İç etikette standart numarası (bisiklet için EN 1078, küçük çocuk için EN 1080, binicilik için EN 1384) ve CE işareti var mı?
- Beden aralığı santimetre olarak yazıyor mu, kask başa oturunca ayar düzeneği sıkıca tutuyor mu?
- Üreticinin adı ve adresi kaskın üzerinde ya da kılavuzda yazıyor mu?
- Kılavuz okuyabileceğiniz dilde mi? KKD Tüzüğü, AB’de kılavuzun tüketicinin kolayca anlayacağı dilde verilmesini ister.
- Kılavuzda kullanım ömrü ve darbe sonrası ne yapılacağı yazıyor mu?
- Uygunluk beyanının internet adresi ya da kendisi veriliyor mu?
- Model kodunu ürün sorgulama aracında aratın.
Kask çene kayışı ve toka kusurları, bildirimlerde darbe sonrası değil, kaskın başta kalması gereken anda ortaya çıkıyor. Satın aldıktan sonra tokayı birkaç kez takıp çıkarmak ve kayışın kendiliğinden gevşeyip gevşemediğine bakmak, kılavuzda yazan ayarların uygulanıp uygulanamadığını anlamanın basit bir yoludur.