Atlama ipi, ev antrenmanında en ucuz ve en çok satılan ekipmanlardan biri. Kataloğumuzda 2021’den bu yana 10 atlama ipi bildirimi var ve bunların 10’u da kimyasal gerekçeli. Bildirimlerde sorunlu parça hemen her seferinde aynı: ipin plastik kordonu. Bir yoga matında, iki antrenman barında, bir antrenman eldiveninde ve bir aktivite bilekliğinin şarj kablosunda da benzer maddeler ölçülmüş.
Bu yazıda egzersiz topları dışındaki yumuşak plastik antrenman aksesuarlarına odaklanıyoruz. Toplardaki ölçümleri pilates topu ve yoga topunda ftalat yazısında ayrıca ele aldık.
Atlama iplerinde ne bulundu?
On bildirimdeki en yüksek ölçümler şöyle sıralanıyor: 2022’de Polonya’nın bildirdiği bir ipte %37,5 DEHP, 2024’te Hollanda’nın bildirdiği bir ipin kordonunda %31 DEHP, yine 2024’te İsveç’in bildirdiği bir ipte %22,4 DIBP. Bu değerler, AB’nin plastikleştirilmiş malzeme için koyduğu %0,1 sınırının yüzlerce katıdır.
Atlama iplerini toplardan ayıran bir özellik var: aynı kordonda çoğu zaman birden fazla madde ölçülüyor. On bildirimin altısında iki ya da daha fazla madde yazılı. 2023’te Norveç’in bildirdiği bir ipte dört madde birden bulunmuş: %7,96 DIBP, %2,53 DEHP, %0,20 DINP ve ağırlıkça %4,43’e varan kısa zincirli klorlu parafin (SCCP). 2022’deki bir başka Norveç bildiriminde siyah kordonda %16,8 BBP ile %1,04 SCCP yan yana ölçülmüş.
Toplam sınır kuralı
REACH Ek XVII’nin 51. maddesindeki sınır, dört ftalat için “tek başına ya da birlikte” %0,1’dir. Bu ifade, her maddenin ayrı ayrı sınırın altında kalmasının yetmediği anlamına gelir. Eylül 2026’da Polonya’nın bildirdiği atlama ipi bunun somut bir örneği: kordonda %0,06 DEHP ve %0,05 DIBP ölçülmüş. İkisi de tek başına %0,1’in altında; toplamları ise %0,11 ediyor ve sınırı aşıyor. Bu ürün oyuncak olarak sınıflanmış, işletme ürünü piyasadan çekmiş, imha etmiş ve tüketicileri uyarmış.
Bu örnek, bir satıcının “her ftalat %0,1’in altında” demesinin yeterli bir yanıt olmadığını gösteriyor. Sorulması gereken, dört maddenin toplamıdır.
Bu iplere ne oldu?
On bildirimin önlem alanları, kimyasal bir sorunun nasıl ele alındığına dair iyi bir örnek sunuyor. Polonya’nın bildirdiği üç ipte işletmeler ürünü piyasadan çekmiş, imha etmiş ve tüketicileri uyarmış. Finlandiya’nın 2025’te bildirdiği ipte ürün hem çevrim içi pazar yerindeki ilanından kaldırılmış hem de kullanıcılardan geri çağrılmış. Kuzey İrlanda için Birleşik Krallık, oyuncak sınıfındaki bir ipi gümrükte reddetmiş. Hollanda’nın 2024’te bildirdiği ipte ise önlem, yetkili kurumun kararıyla piyasadan çekme.
En sıra dışı kayıt, 2023’te İsveç’in bildirdiği atlama ipi. Önlemler arasında piyasadan çekme ve yazılı uyarının yanında “suç duyurusu, savcılığa sevk” de yazılı. Kataloğumuzdaki 413 spor ekipmanı bildirimi içinde bu önlem yalnızca bu kayıtta geçiyor.
On ipin sekizinde menşe Çin, ikisinde bilinmiyor. Altısında marka adı yazılı ve hiçbir marka iki kez geçmiyor. Bu dağılım, toplarda gördüğümüz tabloya benziyor: sorun belli bir markada değil, yumuşak PVC kordonun tedarik zincirinde.
Oyuncak mı, spor ekipmanı mı?
On atlama ipi bildiriminin üçünde ürün ya da malzeme “oyuncak” olarak tanımlanmış. Bu ayrım önemsiz değil: oyuncaklar ve çocuk bakım ürünleri için ftalat kuralı daha önce, ayrı paragraflarla getirilmiş ve DIBP için oyuncaklarda 7 Temmuz 2020 tarihi belirlenmiştir. Çocuklar için satılan renkli, karakterli atlama ipleri çoğu zaman oyuncak sayılır. Yetişkinler için satılan ağırlıklı ya da hız ipleri ise genel ürün kuralına girer. İki durumda da %0,1 sınırı aynıdır, ama uygulanan güvenlik mevzuatı ve test gereklilikleri farklıdır.
Yoga matında SCCP
Kataloğumuzdaki tek yoga matı bildirimi 2023’te İsveç’ten geldi. Matta ağırlıkça %13,21’e varan SCCP ölçüldü. SCCP’ler plastiğe yumuşaklık ve alev geciktirme özelliği kazandırmak için kullanılan klorlu bileşiklerdir. Kalıcı Organik Kirleticiler Tüzüğü kapsamındadırlar ve ürünlerde ağırlıkça %0,15’in altında kalmaları gerekir. İsveç’teki matta ölçülen değer bu sınırın yaklaşık 88 katı. Bildirimde risk “kimyasal” değil, yalnızca “çevre” olarak yazılmış; çünkü SCCP’nin asıl sorunu doğada bozulmadan kalması ve canlılarda birikmesidir.
Kataloğumuzdaki 20 pilates ve yoga ekipmanı bildiriminin yalnızca biri mat; geri kalanların çoğu top. Bu, matların daha güvenli olduğu anlamına gelmez, denetimlerde daha az örneklendiğini de gösterebilir; bildirimler bu ayrımı yapmaz. Matta ölçülen madde de toplardakinden farklı: toplarda ftalat, bu matta ise klorlu parafin bulunmuş. Tek bir bildirim, yoga matlarında genel bir sorun olduğunu göstermez. Gösterdiği şey, matın da toplar ve ipler gibi aynı yumuşak plastik ailesinden olabileceği ve aynı katkı maddelerini içerebileceğidir. SCCP ölçülen diğer spor ekipmanlarını SCCP sayfasında bulabilirsiniz.
Antrenman barları, eldivenler ve bileklik
- Antrenman barları: 2021’de Lüksemburg aynı markaya ait iki barı bildirdi. Birinde 13.000 mg/kg, yani ağırlıkça %1,3 SCCP; diğerinde %0,26 SCCP ölçüldü. İkisinde de önlem satış yasağı.
- Antrenman pedi ve eldiveni: 2023’te İrlanda’nın bildirdiği bir antrenman pedinde %10 DEHP bulundu; aynı yıl Yunanistan’ın bildirdiği ağırlık eldiveninde sınırı aşan PAH ölçüldü. İki ürünün menşei de Pakistan.
- Aktivite bilekliği: 2021’de Norveç’in bildirdiği bir antrenman bilekliğinde sorun bileklik kayışında değil, şarj kablosunun plastiğindeydi: %1,8 DEHP, %0,6 DBP ve SCCP.
Kimyasal olmayan iki bildirim
Bu grupta mekanik nedenle yayımlanmış iki bildirim de var ve ikisi de bağlantı parçasıyla ilgili. 2021’de Romanya’nın bildirdiği elastik antrenman bandında, bandı tutamağa bağlayan parçanın normal kullanımda çıkabileceği yazılı. Aynı yıl Macaristan’ın bildirdiği titreşimli egzersiz aletinde ise lastik ipteki karabinaların açılıp kullanıcının başına ya da gözüne çarpabileceği belirtilmiş; önlem olarak tüketicilerdeki karabinalar değiştirilmiş ve ürün yeni karabinalarla satılmaya başlanmış. Direnç bantlarında risk çoğu zaman bandın kendisinden değil, gerilim altındaki bağlantı noktasından gelir.
Ne sorabilirsiniz?
Bildirimlerdeki ürünlerin hiçbiri dışarıdan farklı görünmüyor. Kordonun rengi, kokusu ya da yumuşaklığı ftalat oranı hakkında güvenilir bir bilgi vermez. Satın almadan önce yapabilecekleriniz sınırlı ama işe yarar:
- Satıcıya kordonun ve tutamağın malzemesini sorun. PVC kordonlu bir ip için REACH uygunluğunu gösteren bir test raporu olup olmadığını isteyebilirsiniz.
- “Ftalatsız” ifadesi varsa hangi ftalatların test edildiğini ve toplam değerin ne olduğunu sorun.
- Ürünün ambalajında üretici ya da ithalatçının adı ve adresi bulunsun.
- Model kodunu ya da barkodu ürün sorgulama aracında aratın.
Bütün kimyasal gerekçeli spor ekipmanı bildirimlerini kimyasal risk sayfasında, DBP ölçülen ürünleri ise DBP sayfasında ayrıca görebilirsiniz.