Dambıl ve kettlebell kaplamasında PAH ve ftalat, AB ölçümleri ne gösteriyor

Ev tipi dambıl ve kettlebell’lerin elle tutulan yüzeyi çoğunlukla plastik, vinil ya da kauçuk bir kaplamadır. AB bildirimlerinde sorun ağırlığın gövdesinde değil, bu kaplamada çıkıyor. Kataloğumuzda 2021’den bu yana sekiz dambıl bildirimi var. Beşinde kaplamada DEHP, üçünde PAH ölçülmüş; hiçbiri ağırlığın kırılması ya da kopmasıyla ilgili değil.

Bu yazı, ağırlık ekipmanında bulunan iki madde grubunu, sınırların nasıl hesaplandığını ve bildirimlerdeki değerleri anlatıyor. Bütün kayıtlar fitness ve ağırlık ekipmanı sayfasında listelenir.

PAH nedir?

PAH, polisiklik aromatik hidrokarbon demektir. Kauçuğa ve plastiğe, özellikle siyah renk veren karbon karası ve işleme yağlarıyla geçen bir bileşik grubudur. AB bu gruptan sekiz maddeyi sınırlamıştır: benzo(a)piren, benzo(e)piren, benzo(a)antrasen, krizen, benzo(b)floranten, benzo(j)floranten, benzo(k)floranten ve dibenzo(a,h)antrasen. Safety Gate bildirimlerinde bu maddeler için çoğunlukla “kansere yol açabilir” ifadesi kullanılır.

Spor ekipmanı tüzükte açıkça sayılıyor

REACH Ek XVII’nin 50. maddesi, 1272/2013 sayılı Tüzük’le değiştirilmiş hâliyle, ciltle ya da ağızla doğrudan ve uzun süreli veya kısa süreli ama sık tekrarlanan temas eden kauçuk ve plastik parçalarda bu sekiz PAH’ın her biri için 1 mg/kg sınırı koyar. Oyuncak ve çocuk bakım ürünlerinde sınır 0,5 mg/kg’dır. Kural 27 Aralık 2015’ten beri uygulanır.

Tüzük, kuralın kapsadığı ürünlere örnek verirken “bisiklet, golf sopası ve raket gibi spor ekipmanı”nı, ayrıca giysi, eldiven ve spor giyimini sayar. Dambıl listede adıyla geçmez; ama liste örnek niteliğindedir ve dambılın tutma yeri tam olarak tanımlanan temas biçimine uyar. Denetim kurumları da dambılları bu madde üzerinden bildiriyor.

1 mg/kg küçük bir sayıdır: ağırlıkça %0,0001 eder. Bu yüzden PAH bildirimlerinde ölçümler yüzde ile değil, mg/kg ile verilir.

Bildirimlerde ölçülen PAH değerleri

• SR/01633/25, Finlandiya, 2025: Dambılın uçlarındaki siyah malzemede 14 mg/kg krizen. Bu, tek bir madde için sınırın 14 katıdır. Ürün gümrükte reddedilmiş.
• SR/00520/25, Finlandiya, 2025: Başka bir markanın dambılının siyah malzemesinde 4,9 mg/kg krizen. Bu bildirim de gümrükte ret.
• A12/00052/24, Finlandiya, 2024: Dambılda sınırı aşan PAH; bildirimde değer yazmıyor.
• A12/00284/23, İrlanda, 2023: Ayak bileği ağırlığında toplam 37 mg/kg’a varan PAH. Burada yazılan “toplam” değerdir; yasal sınır ise her madde için ayrı ayrı 1 mg/kg olduğu için bu değeri tek bir maddeyle doğrudan karşılaştırmak mümkün değildir.
• SR/02337/26, Çekya, 2026: Fitness eldiveninin plastiğinde %24,7 DEHP’in yanında sınırı aşan PAH.

PAH ölçülen diğer spor ekipmanları, bisiklet elcikleri ve neopren giysiler gibi, PAH sayfasında toplanmıştır.

Kaplamada ftalat

PAH’tan daha sık görülen madde DEHP. Sekiz dambıl bildiriminin beşinde, ayrıca bir antrenman ağırlığında, bir kettlebell’de, bir karın tekerleğinde, bir pedal egzersiz aletinin ayak kayışlarında ve bir kompresyon kemerinde ölçülmüş. Değerler geniş bir aralığa yayılıyor:

Sınır %0,1 olduğu için listenin en altındaki %0,17 bile bildirime yetiyor. Nisan 2026’da Finlandiya’nın gümrükte reddettiği kettlebell’de ise asıl madde DIBP: kaplamada %42 DIBP ve %0,31 DEHP birlikte ölçülmüş. Bu ftalatların genel kuralını atlama ipi ve antrenman aksesuarı yazısında daha ayrıntılı anlattık.

Renk de bildirimlerde sık geçiyor. Kırmızı, lacivert ve siyah plastik kaplamalar ayrı ayrı bildirilmiş; ürünün rengi bir uyarı işareti değildir, yalnızca laboratuvarın hangi parçayı ölçtüğünü gösterir.

Finlandiya gümrüğünün payı

Sekiz dambıl bildiriminin dördü Finlandiya’dan ve dördünde de önlem “gümrükte ithalat reddi.” Aynı ülke kettlebell’i ve pedal egzersiz aletini de gümrükte durdurmuş. Bu, ürünlerin Finlandiya’da daha sorunlu olduğunu göstermez; Finlandiya’nın ithalat noktasında spor ekipmanını düzenli olarak test ettiğini gösterir. Bildirimlerin hangi ülkeden geldiği, ürünün nerede satıldığından çok, denetimin nerede yapıldığıyla ilgilidir.

Grubun genel tablosu

Kataloğumuzdaki fitness ve ağırlık ekipmanı grubunda, atlama ipleri ve antrenman aksesuarlarıyla birlikte 33 bildirim var. Bunların 29’unda risk “kimyasal”; yalnızca bir bildirim mekanik bir yaralanma riskini, bir bildirim de aşağıda anlattığımız radyasyon konusunu içeriyor. Menşe 21 bildirimde Çin, dördünde Pakistan, yedisinde bilinmiyor.

Bu oran, diğer gruplarla karşılaştırıldığında dikkat çekici. Kask ya da bisiklet bildirimlerinin çoğu bir parçanın kırılmasıyla ilgiliyken, ev tipi ağırlık ekipmanında bildirimler neredeyse tamamen malzemenin içeriğiyle ilgili. 33 bildirimin 28’inde marka adı yazılı; yani bu ürünlerin çoğu markasız ilan ürünleri değil, mağaza raflarında da görülebilecek markalı ürünler.

Önlemlerde de bir farklılık var: piyasadan çekme 16 bildirimle en sık önlem, ama kullanıcılardan geri çağırma yalnızca yedi bildirimde yazılı. Bir dambılı ya da eldiveni daha önce satın aldıysanız, piyasadan çekilmiş olması size ayrıca haber verileceği anlamına gelmez.

Kum dolgulu kettlebell ve radyasyon

Bu gruptaki en sıra dışı bildirim kimyasal değil. Eylül 2025’te Hollanda, kum dolgulu bir kettlebell için geri çağırma bildirdi. Bildirime göre dolgu kumu, doğal olarak bulunan radyoaktif maddeleri iz miktarda içeriyor ve ürün yüksek düzeyde iyonlaştırıcı radyasyon yayıyor; uzun süreli düzenli kullanımın sağlık riski oluşturabileceği yazılı. Bildirimin dayanağı plastik kuralları değil, radyasyondan korunmaya ilişkin temel güvenlik standartları direktifidir. Tek bir kayıt olduğu için genelleme yapmıyoruz, ama dolgu malzemesinin de bir güvenlik konusu olabileceğini gösteriyor.

Eldivenlerde krom VI

Ağırlık antrenmanında kullanılan eldivenlerden biri başka bir maddeyle bildirilmiş. 2022’de Almanya’nın bildirdiği fitness eldiveninde 17,5 mg/kg’a varan krom VI ölçülmüş. Bildirimde krom VI’nın ciltte hassasiyet ve alerjik tepki yapabileceği ve kansere yol açabileceği yazılı. Bu gruptaki dört eldiven ve ped bildiriminin dördünde de menşe Pakistan.

Ağırlık ekipmanı alırken

Kaplamanın içeriğini dışarıdan anlamanın yolu yok. Koku ya da renk bir kanıt değildir; laboratuvar ölçümünün yerini tutmaz. Pratik adımlar şunlar:

1. Ürün sayfasında kaplama malzemesinin yazıp yazmadığına bakın (vinil/PVC, neopren, kauçuk, TPU).
2. Satıcıdan REACH Ek XVII uygunluğunu, özellikle PAH ve ftalat testlerini soran bir yanıt isteyin.
3. Kum, çimento ya da granül dolgulu ürünlerde dolgunun ne olduğunu sorun.
4. Model kodunu ürün sorgulama aracında aratın. DEHP ölçülen bütün spor ekipmanları DEHP sayfasında listelenir.

Bu bilgiler bir dambılın kullanımının zararlı olup olmadığını söylemez; ürünün AB’de satılabilmek için gereken sınırları aşıp aşmadığını gösterir.