Bu sitedeki kayıtların tamamı Avrupa Birliği ülkelerinden geliyor. Türkiye Safety Gate’in üyesi değil, ama kendi ilan sistemine sahip: Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi, kısaca GÜBİS. Bu yazı, GÜBİS’te bir spor ürünü kaydının nasıl okunacağını, Türkiye’de hangi ürün grubundan hangi bakanlığın sorumlu olduğunu ve 7223 sayılı Kanun’un ihbar ve şikâyet konusunda ne dediğini anlatıyor.
GÜBİS nedir, ne değildir?
GÜBİS’in kendi hükümler sayfası sistemi şöyle tanımlar: Türkiye’de piyasa gözetimi ve denetimi yapan yetkili kuruluşların güvensizliğini tespit ettiği ürünlerin ilan edildiği bir platform. Kayıtları yetkili kuruluşlar girer; Ticaret Bakanlığı sistemin teknik altyapısını sağlar.
Aynı sayfa üç sınırı da açıkça yazar:
- Bir bildirim yalnızca bildirime konu ürüne ilişkin tespiti içerir; üretici firmanın diğer ürünleri hakkında bir tespit değildir.
- Bildirimler bilgilendirme amaçlıdır; ayrıntı için bildirimi yapan kuruluşa başvurulabilir.
- Platformdaki bilgiler yasal belge niteliği taşımaz.
Yani GÜBİS, bir tüketicinin şikâyet bıraktığı bir form değil, devletin bulduğu güvensiz ürünleri duyurduğu bir listedir. Safety Gate de aynı mantıkla çalışır. Bir AB kaydını nasıl okuyacağınızı Safety Gate bildirimi nasıl okunur yazısında anlattık.
Bir GÜBİS spor ürünü kaydı
GÜBİS’teki son kayıtlardan biri, 28 Eylül 2026 tarihli 2026090003 numaralı bildirim. Ürün grubu “Bisiklet, Golf Sopaları, Raketler Gibi Spor Ekipmanları, Kasklar, Patenler”; ürün bir fileli masa tenisi takımı. Kayıtta şu alanlar var:
- Bildirimi yapan kurum: Ticaret Bakanlığı.
- Firma ve adres: Ürünü piyasaya süren şirketin unvanı ve adresi. Safety Gate kayıtlarında bu bilgi genellikle yer almaz; GÜBİS’te ise yazılıdır.
- Model, seri ya da parti numarası: Bu kayıtta barkod numarası.
- Menşe ülke: Çin.
- Taşıdığı risk ve güvensizlik nedeni: Kimyasal; ürün kurşun ve kadmiyum testlerinden “kalır” sonuç almış.
- Alınan önlem ve tarihi: Piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma, 23 Eylül 2026.
- İlgili mevzuat: 7223 sayılı Kanun ve Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDİK).
KKDİK, AB’deki REACH Tüzüğü’nün Türkiye’deki karşılığıdır ve Ek-17 listesi kısıtlanmış kimyasalları içerir. GÜBİS’in son kayıtları arasında Temmuz 2026’da ftalat testinden kalan bir badminton seti de var. Aynı tür sorunun AB kayıtlarındaki karşılıklarını kurşun ve kadmiyum sayfalarında görebilirsiniz; AB’de kurşun ölçülen bir badminton seti de kurşun sayfasında yer alıyor.
Hangi ürün hangi kuruma bağlı?
GÜBİS’in “yetkili kuruluşlar ve sorumlu oldukları ürün grupları” sayfası, spor ekipmanının Türkiye’de tek bir kurumun alanında olmadığını gösteriyor. Sayfadaki listelerden spor ekipmanıyla ilgili olanlar şöyle:
| Ürün | Listede geçtiği kurum |
|---|---|
| Bisiklet, golf sopası, raket gibi spor ekipmanı, kasklar, patenler | Ticaret Bakanlığı (diğer tüketici ürünleri) |
| Oyuncaklar; badminton setleri, basketbol ve futbol topları dahil | Ticaret Bakanlığı |
| Kişisel koruyucu donanım; bisiklet kaskı, can yelekleri, yüzmeye yardımcı yelek, dağcılık teçhizatı, spor amaçlı diz koruyucu | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı |
| Elektrikli kondisyon bisikleti, elektrikli koşu bandı | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı |
Bisiklet kaskı hem Ticaret Bakanlığı’nın “kasklar” başlığında hem de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın kişisel koruyucu donanım listesinde geçiyor. Bu, kaskın hem bir tüketici ürünü hem de bir koruyucu donanım olarak denetlenebileceğini gösteriyor. Bir sorunu bildirmeden önce ürünün bu tablodaki yerini bilmek, doğru kuruma ulaşmayı kolaylaştırır.
7223 sayılı Kanun ihbar ve şikâyet için ne der?
Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’nun 16. maddesi, yetkili kuruluşun “yaptığı denetimler veya aldığı bilgi, ihbar veya şikâyetler neticesinde” bir ürünün risk taşıdığına dair yeterli gerekçe bulursa risk değerlendirmesi yapacağını söyler. Yani bir tüketici ihbarı ya da şikâyeti, kanunda bir denetim başlangıcı olarak açıkça sayılır.
Kanun, ürünü satan işletmelere de somut yükümlülükler verir. 7. maddeye göre imalatçı, adını, ticari unvanını veya markasını ve açık adresini ürünün üzerinde, olmuyorsa ambalajında ya da ürüne eşlik eden belgede belirtir; kullanım ve bakım talimatlarının ve güvenlik kurallarının Türkçe olmasını sağlar. Piyasaya sürdüğü ürünün uygun olmadığını öğrendiğinde ürünü piyasadan çekmek ya da geri çağırmak için önlemleri “ivedilikle” almak zorundadır. İthalatçı (madde 9) ve dağıtıcı (madde 10) için de benzer yükümlülükler vardır. 11. madde ise imalatçıyı ya da ithalatçıyı tespit edilemeyen bir üründe, bu bilgileri istenen süre içinde vermeyen dağıtıcıyı imalatçı sayar.
Ürünün bir zarara yol açması hâlinde kanunun 6. maddesi imalatçıyı ve ithalatçıyı zararı gidermekle yükümlü tutar; zarar gören tarafın zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmesi gerekir. Tazminat talebi için zamanaşımı, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren üç yıl, her hâlde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıldır. Bu hükümler bir hukuki değerlendirme yerine geçmez; somut bir durumda bir hukukçuya danışmak gerekir.
Elinizdeki ürün bir listede çıkarsa
GÜBİS’in bilgilendirme sayfası, güvensiz olarak ilan edilen bir ürünü satın almışsanız üretici ya da ithalatçı firmaya başvurarak değişim, para iadesi gibi haklarınızı kullanabileceğinizi, talebiniz kabul görmezse genel hukuk yollarına başvurabileceğinizi yazar. Satıcıya karşı tüketici olarak sahip olduğunuz ayıplı mal hakları ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da düzenlenir.
Pratikte şu sıra izlenebilir:
- Ürünün barkodunu, model ve parti numarasını kayıttakiyle karşılaştırın. Kayıt yalnızca o tanımlayıcılarla eşleşen ürünü kapsar.
- Ürünü kullanmayı bırakın ve faturasını, ambalajını saklayın.
- Kayıtta firma adı yazıyorsa firmaya, yazmıyorsa satıcıya yazılı olarak başvurun ve kayıt numarasını belirtin.
- Ürün yalnızca bir AB kaydında geçiyorsa, bu kaydın Türkiye’de doğrudan bir hukuki sonucu yoktur; ama satıcıya ürünün AB’de neden çekildiğini sormak için somut bir dayanaktır. Barkodu ürün sorgulama aracında aratabilirsiniz.
- Ürünün risk taşıdığını düşünüyorsanız, yukarıdaki tabloya göre ilgili yetkili kuruluşa ihbarda bulunabilirsiniz.
AB kaydı ile GÜBİS kaydı arasındaki farklar
İki sistem aynı amaca hizmet etse de kayıtları farklı bilgiler taşır. GÜBİS kayıtlarında ürünü piyasaya süren firmanın unvanı ve adresi yazılıdır; Safety Gate kayıtlarında çoğunlukla marka ve önlemi alan işletmenin türü (ithalatçı, dağıtıcı) yazılır. Safety Gate kayıtları ise ölçülen değeri çoğu zaman metne yazar; GÜBİS kayıtlarında bazen yalnızca testten “kalır” sonuç alındığı belirtilir. Bir ürünü araştırırken iki sisteme birlikte bakmak, tek bir kaynağın vermediği bilgiyi tamamlayabilir.
Bir fark daha var: GÜBİS kayıtlarının ürün grupları Türkiye’deki yetkili kuruluşların görev alanlarına göre düzenlenir, Safety Gate ise kendi kategorilerini kullanır. Bu yüzden bir bisiklet kaskını GÜBİS’te hem “kasklar” hem de kişisel koruyucu donanım başlıkları altında aramak gerekebilir. GÜBİS’in hızlı ve detaylı arama sayfaları, barkod ya da marka adıyla arama yapmaya izin verir.